• ۱۳۹۷ جمعه ۲۹ تير
  • اِجُّمعَة ٧ ذو القعده ١٤٣٩
  • Friday, July 20, 2018
زمان انتشار: ۱۳۹۳ دوشنبه ۷ مهر ساعت 08:04 | تاریخ بروزرسانی : ۱۳۹۳/۷/۷ ساعت 08:23 | تعداد بازدید: 1112 | کد مطلب: 8175

مقاله

تاثیرات نماز بر بهداشت و درمان انسان
مقاله

روشن است که نماز فلسفه خاص خود را دارد که معراج مومن و مایه ی قرب به حق است و آن را باید فقط برای خداوند تعالی خواند و نه به انگزه فواید و آثاری از این دست, ولی آگاهی ازاین دست نظرات علمی نیز می تواند برای برخی مفید باشد
امروزه روشن شده است که 'امید به بهبودی' چه در مورد بیماری های جسمی و چه روانی، می تواند نقشی حتی موثرتر از درمان های ارائه شده توسط پزشکان، ایفا کند.
چرا که دیده شده است در مواردی پزشک، در تجویز دارو به بیمار خود، دچار اشتباه گردیده است، اما بیمار به شکل غیر منتظره ای بهبود یافته، زیرا نسبت به بهبودی خود، امید کامل داشته است!
به این ترتیب بسیاری از منابع علمی، اشاره کرده اند که: هر نوع درمانی، چه به صورت تجویز یک قرص یا شربت باشد و چه به شکل هر نوع دیگری از شیوه های درمانی، همیشه حاوی یک نیروی درونی به نام 'امید به بهبودی' است. رنگ و مزه یک ترکیب دارویی گاه از طریق این نیرو تاثیر بیشتری دارد تا ترکیب واقعی دارویی آن!
برخورد خیرخواهانه پزشک، لبخند پرستار، بوی مواد ضد عفونی کننده در بیمارستان، رنگ و مزه دارو، همه و همه می توانند از طریق 'امید به بهبودی' نقش عمده ای در افزایش شانس بهبودی بیمار بازی کنند.
اما باید به این موارد و حتی قبل از همه آن ها، تاثیر اعتقادات مذهبی و امید به شفابخشی الهی را اضافه نمود.
انسان نمازگزار کسی است که با تمام وجود اعتقاد دارد که درمان همه بیماری ها، نزد خداست و به این ترتیب با امید به رحمت خداوند، بیش از هر شخص بی نمازی، امیدوار به رهایی خود از چنگال بیماری هاست و با این دیدگاه تمام درمان های پزشکی و وسایل مادی را به عنوان واسطه هایی برای اجرای اراده الهی می داند که در تلاش برای بهبودی او، حرکت می کنند.
شخص نمازگزار به جای اطمینان صرف به پزشک، به وسیله نماز خود به رحمت خداوند اطمینان پیدا می کند و ایمان دارد که اگر خدا بخواهد، ابزار مادی در درمان او موثر خواهند بود و با این امیدواری، 'امید به بهبودی' را در مؤثرین شکل خود، به کار می اندازد و از آن در پیشرفت درمان های پزشکی مربوط به بیماری خود، بهره می برد. البته از ابعاد دیگری نیز می توان، از تاثیر نماز بر بهبود بیماری ها سخن گفت.
امروزه به اثبات رسیده است که یک عامل مهم در عدم پیشرفت درمان های دارویی و بروز اشکال در کنترل بیماری ، همکاری ضعیف بیمار، در طی درمان است.
یکی از جنبه های مهم این همکاری ضعیف می تواند به شکل نامنظم مصرف کردن داروها باشد که چه بسا بر اثر فراموش کاری بیماران یا در خواب بودن آن ها در زمان مصرف دارو، اتفاق بیفتد. اما شخص نمازگزار از آن جا که خود را ملزم به انجام فرایض واجب یومیه به شکل کاملا منظم می بیند، از امکان تطبیق دادن زمان مصرف داروهای خود، با زمان نماز برخوردار است که این امر به نوبه خود می تواند در پیشرفت درمان های دارویی موثر باشد.
وضو و معالجه بیماری ها
وضو سبب رفع بسیاری از بیماریها می شود. دلیلش اثر آب سردبر روی نقاط حساس بدن در قسمتهایی است که وضو می گیریم. جالب این است که در دین اسلام نقاط طب سوزنی مخصوصا در وضو رعایت شده است.برای مثال، آقایان باید آب را از پشت آرنج بریزند. ولی خانمها باید آب را از قسمت تای دست بریزند. چونکه نقاط طب سوزنی در آقایان و خانها در بعضی از نقاط فرق می کند.
این را هم بدانید که با تحریک نقاط طب سوزنی بوسیله آب سرد وضو، خط سیر چهارده نصف النهار را تحریک می کنیم و باعث سرحالی، شادابی، تسکین دردها، نیروی جسمانی وروحی و معالجه بسیاری از بیماریها می گردد.و همچنین تمامی اعضاء داخلی بدن را تقویت می کند.از جمله: ریه ها، روده بزرگ، معده، قلب، کلیه ها، کبد و…
ایجاد نیرو و نشاط با وضو
در احادیث آمده که بعد از وضو، بدن را با چیزی خشک نکنیم وبگذاریم خودش خشک شود. دلیل آن اینست که بدن در برابر سرمائی که حس می کند، خود به خود درجه حرارت آن بالا می رود تا بدن را خشک کند، که همین تحریکات حرارتی باعث باز شدن منافذ زیرپوست می شودو اکسیژن بیشتری به بافتهای پوست و مقداری هم عظلات زیر پوست می رسد و باعث نیرو و نشاط می گردد.

رابطه نماز با میدان مغناطیسی و بارهای الکتریکی
همانطور که می دانید، در بدن ما میلیونها عصب وجود دارد که کار انتقال پیام در بدن ما بوسیله تحریک الکتریکی این عصبها صورت می گیرد. در اثر شارش بار در اطراف آنها، در بدن ما یک میدان تشکیل می شود و میدان بدن ما در اثر فعالیت همزمان میلیونها عصب به وجود می آید.
میدان مغناطیسی بدن و امواج مغزی در معرض خطر:
بنابر تحقیقات پرفسورلای، امواج مغناطیسی خارجی که از نیروگاه های برق یا وسایل برقی مثل سشوارو … ساتع می شود، به DNA سلولهای مغزی آسیب می رساند و قابلیت ترمیم را در آنها از بین می برد.و همچنین این میدانها باعث اختلال در میدان مغناطیسی طبیعی بدن می شوند.
همانطور که می دانید نزدیک به ۷۰% از بدن ما را آب فرا گرفته است و مولکولهای آب به صورت دو قطبی هستند و زمانی که ما در معرض یک میدان مغناطیسی خارجی قرار می گیریم، این مولکولها در جهت آن میدان قرار می گیرند و این پدیده باعث می شود، نظم میدان مغناطیسی ما به هم بریزد.
علاوه بر عوامل خارجی یکسری عوامل داخلی نیز وجود دارند که باعث می شوند اختلال در میدان بدن ایجاد شود. مهمترین آنها بارهای الکتریکی هستند که هنگام شارش بار در عصب، در اطراف آن به وجود می آیند و به صورت الکتریسته ساکن در بافتهای بدن ذخیره می شوند و میدانی که در اطراف این بارها به وجود می آیند در میدان بدن ایجاد خلل می کنند. این بارها به خصوص در نقاطی که تراکم اعصاب بیشتر است ذخیره می شوند و به دلیل این که هم تراکم زیادی دارند و هم در نزدیکی عصبهای بیشتر و مهمتری قرار دارند، برای بدن به شدت مضر هستند. از جمله این نقاط ناحیه سر، دستها و قسمت مچ پا به پایین است.
به ظاهر ما روزانه تنها دقایقی را در معرض میدان مغناطیسی هستیم. مثل موبایل، سشوار و… اما در طول دوران زندگی خود در معرض میدان مغناطیسی بسیار قوی هستیم وآن میدان مغناطیسی زمین است.
نماز و میدان مغناطیسی:
آنگونه که از تصاویر به دست آمده از میدان مغناطیسی زمین پیداست، به طور شگفت انگیزی اگر انسان در هر نقطه ای از زمین رو به قبله بایستد، میدان مغناطیسی بدنش بر میدان مغناطیسی زمین منطبق می گردد و در مدتی که در نماز است میدان بدنش منظم می شود.
نماز وبارهای الکتریکی:
همان طور که قبلا اشاره شد، بارهای زائدی که در اثر تحریکات الکتریکی اعصاب به وجود می آیند هم شبیه میدان بدن بر امواج مغزی اثر سوء دارند. این اثرات در نواحی که اعصاب در آن تحرک بیشتری دارند، خطرات جدیتری ایجاد می کنند. و باید هر چه سریعتر از آن نواحی دور شوند.
به طرز حیرت آوری می بینیم که این نواحی، دقیقا نواحی هستند که در وضو شسته می شوند( سر، دست، مچ پا به پایین) و بنابر تحقیقات صورت گرفته، بهترین راه دفع این بارهای زائد، استفاده از یک ماده رساناست. سریعترین و ارزانترین و بی ضررترین ماده برای این کار، آب است. جالب این جاست که آب هر چه خالص تر باشد، سریعتر بارهای ساکن را از بدن ما به اطراف گسیل می دهد و هیچ مایعی مثل آب خالصی که در وضو به انسانها سفارش شده این اثر را ندارد.
نماز و امواج مغزی:
با دفع بارهای زائد بدن در وضو، امواج مغزی در ایده آل ترین حالت قرار می گیرند. علاوه بر آن حالت تمرکزی که در هنگام نماز در انسان به وجود می آید، تشعشع امواج آنها را به اندازه قابل توجهی بالا می برد و توانایی مغز را در تولید این امواج بالا می برد.
حالات نماز:
1-ایستادن در نماز:
ایستادن در نماز، باعث تقویت حالت تعادلی بدن شده و قسمت مرکزی مخچه که محل کنترل اعمال و حرکات ارادی است را تقویت می کند. این عمل باعث می شود تا فرد با صرف کمترین نیرو و انرژی به انجام صحیح حرکات بعدی بپردازد.
وقتی چشمها در حالت نماز ثابت می ماند، جریان فکر هم خود به خود آرام شده و در نتیجه تمرکز فکر افزایش می یابد. ثابت ماندن چشم باعث بهبود ضعف و نواقصی چون نزدیک بینی می شود و به لحاظ روانی باعث افزایش مقاومت عصبی فرد شده و بی خوابی و افکار نا آرام را از انسان دور می کند.
2- رکوع در نماز:
تقویت ماهیچه های شکم، حفظ سلامت دستگاه گوارش و رفع یبوست مزمن، سوء هاضمه و بی اشتهایی از خواص رکوع در نماز است.کارشناسان می گویند در حالت رکوع ماهیچه های اطراف ستون مهره ها منبسط می شود که در تعادل و آرام کردن سمپاتیک موثر است.مدت زمان خواندن ذکر رکوع نیز باعث تقویت عظلات صورت، گردن، ساق پا و رانها می شود و به این ترتیب به جریان خون در قسمتهای مختلف بدن سرعت می بخشد. تنظیم متابولیسم بدن، فراهم نمودن زمینه از بین رفتن اکثر بیماریها از بدن، کمک به افزایش حالت استواری و استحکام مغز از دیگر خواص رکوع در نماز است.
3- سجده در نماز:
سجده، ستون مهره های بدن را تقویت کرده و درد های سیاتیک را آرام می کند. سجده علاوه بر از بین بردن یبوست و سوء هاضمه، پرده دیافراگم را تقویت کرده و به دفع مواد زاید بدن به دلیل فشرده شدن منطقه شکمی کمک می کند.سجده همچنین باعث افزایش جریان خون در سر شده، که این امر با تغذیه غدد باعث حفظ شادابی، زیبایی و طزاوت پوست می شود.
حالات سجده به واسطه باز کردن مهره ها از یکدیگر، باعث کشیده شدن اعصابیکه قسمتهای مختلف بدن را به مغز وصل می کند شده و این اعصاب را در یک حالت تعادلی قرار می دهد که این امر برای سلامت انسان بسیار حائز اهمیت است.
اگر فاصله مهر از نمازگزار به اندازه حدودا یک وجب جلوتر از حالت معمولی باشد، کشش بیشتری در کمر حس می شود که باعث مداوای کسانی که دیسک و یا ناراحتی کمر دارند می شود. و اگر کسی که سالم است این کار را انجام دهد، هیچ گاه دچار دیسک و ناراحتی کمر نمی شود.
سجده باعث آسودگی و آرامش در فرد شده و عصبانیت را تسکین می دهد. سجده قدرت درک و فهم را زیاد می کند. دلیلش این است که در سجده به پیشانی ما فشار می آید و باعث می شود که کاملا روی پیشانی متمرکز شویم ( اگر در این حالت به نوک بینی مان نگاه کنیم، خود به خود به پیشانی فشار می آید ) .
     سجده باعث آسودگی و آرامش در فرد شده و عصبانیت را تسکین می دهد. سجده قدرت درک و فهم را زیاد می کند. دلیلش این است که در سجده به پیشانی ما فشار می آید و باعث می شود که کاملا روی پیشانی متمرکز شویم ( اگر در این حالت به نوک بینی مان نگاه کنیم، خود به خود به پیشانی فشار می آید ) و این امر اگر با دقت و تمرکز زیاد صورت گیرد، بعد از مدت طولانی سبب بیداری چشم بصیرت شخص می گردد.
در علوم ماوراءالطبیعه به این چشم، چشم سوم گویند که بین دو ابرو و چشم واقع شده است. در علوم یوگا نیز به چاکرای "آجنا" معروف است.هدف یک یوگی مشتعل کردن انرژی روحانی در چاکراها بلاخص چاکرای آجناست. که بتواند بدون دو چشم طبیعی ببیند.
یکی از فواید ظاهری نماز و سجده‌های مستحبی و طولانی در نماز شب پیشگیری از بروز بیماری آرتروز است، زیرا حرکات فیزیکی ویژه‌یی را انجام می‌دهد، در نماز نافله‌ی شب چون فرد در دل شب از خواب بیدار می‌شود و سد استراحت طولانی را در بستر نرم و راحت می‌شکند و حرکات فیزیکی نماز را انجام می‌دهد، جلوی ابتلاء به آرتروز گردن و کمر را می‌گیرد.
در سجده‌های مستحبی طولانی به دلیل اینکه دستها از آرنج تا کف دست روی زمین قرار می‌گیرد و شکم به سمت پایین کشیده می‌شود و پیشانی و گونه‌ها در چند جهت روی مهر یا زمین قرار می‌گیرد، شرایطی ایجاد می‌شود تا از بروز آرتروز مهره‌های گردن و کمر جلوگیری گردد.
از طرفی وقتی پیشانی به مدت طولانی روی مهر یا روی زمین قرار گیرد بدن حالتی  پیدا می‌کند که بارو رسپتورهای (Baroreceptor) جدار آئورت و جدار عروق کاروتید گردن در اثر برخورد ستون خون تحریک شده و ازطریق ایجاد سیگنال‌های عصبی مانع افزایش فشارخون در فرد نمازگزار می‌شود، از سوی دیگر در سجده‌های مستحبی طولانی، اگر در قوس شریان آئورت کلسیم به تازگی رسوب کرده باشد، آن را از جا می‌کند ومانع آهکی شدن یا کلسیفیه‌شدن (Calcifie) جدار قوس آئورت می‌شود.
4- نشستن بعد از نماز:
استحکام بخشیدن و تقویت عضلات پاها و رانها، کمک به نفخ معده و روده، بهبود فتق و… از خواص نشستن بعد از نماز است.
نکته:
این مطالب فقط بعضی از دلایل علمی در نماز بود و به هیچ عنوان نمی توانیم بگوییم که دلیل اصلی گزینش و چینش این حرکات توسط پروردگار حکیم این نکات علمی بوده است و بنده معتقدم که دلایل گنجاندن نماز در دین ما حکمتهای معنوی و علمی است که هنوز بشر از درک تمام آنها عاجز مانده است.برای پی بردن به برخی از اثار و دلایل معنوی نماز می توانید کتاب “پرتوی از اسرار نماز” نوشته محسن قرائتی را مطالعه بفرمایید.در ضمن چون نماز فلسفه ی خاص خود را دارد که معراج مومن و مایه ی قرب به حق است باید آن را فقط برای خداوند متعال خواند و نه به انگیزه فواید و آثاری از این دست. ولی آگاهی از این دست نظرات علمی نیز می تواند برای برخی مفید باشد و دلیلی باشد برای پای بند بودن به دستورات دین.
مطالبی که در رابطه با فواید علمی نماز گفته می شود، فقط بعد کوچکی از ابعاد متعدد نماز است. پرداختن به فواید دنیوی نماز، نباید ما را از توجه به دریاهای نور و معنویت نماز غافل کند.
این مطالب فقط تاییدات علمی هستند و نباید حکایت ما مثل گروهی شود که نماز را نوعی ورزش سوئیسی تعبیر کردند و دلشان خوش بود که فلسفه نماز را می دانند.
حقیقت نماز در باطن و روح او نهفته است. ولی این باطن باید در یک ظاهر و قالبی که تعیین شده تحقق پیدا کند . وقتی ظاهر نماز با روح و باطن آن آمیخته شود تاثیر خود را می گذارد.
امروزه تاثرات امواج تلفن همراه بر مغز کاملاً مشخص است و  نماز تنها راه از بین بردن این امواج مخرب است
ایجاد نیرو و نشاط با وضو
در احادیث آمده که بعد از وضو، بدن را با چیزی خشک نکنیم وبگذاریم خودش خشک شود. دلیل آن اینست که بدن در برابر سرمائی که حس می کند، خود به خود درجه حرارت آن بالا می رود تا بدن را خشک کند، که همین تحریکات حرارتی باعث باز شدن منافذ زیرپوست می شودو اکسیژن بیشتری به بافتهای پوست و مقداری هم عظلات زیر پوست می رسد و باعث نیرو و نشاط می گردد.
رابطه نماز با میدان مغناطیسی و بارهای الکتریکی
هارولد بور از دانشگاه بیل برای اولین بار با انجام یک آزمایش ساده به وجود میدان مغناطیسی در اطراف موجود زنده پی برد و بعد متوجه شد که این میدان در بدن انسان نیز وجود دارد.
تشکیل میدان مغناطیسی بدن:
همانطور که می دانید، در بدن ما میلیونها عصب وجود دارد که کار انتقال پیام در بدن ما بوسیله تحریک الکتریکی این عصبها صورت می گیرد. در اثر شارش بار در اطراف آنها، در بدن ما یک میدان تشکیل می شود و میدان بدن ما در اثر فعالیت همزمان میلیونها عصب به وجود می آید.
امواج مغزی:
دستگاه موج نگارمغز چهار نوع منحنی ازامواج مغزی را ارائه می دهد که عبارتند از: آلفا، بتا، دلتا و تتا. ریتمهای دلتا کندترین امواج مغزی با تناوب 1 تا 3 دور در ثانیه بوده و اغلب در خواب عمیق ظاهر می شوند. ریتمهای تتا که دارای تناوب 4 تا 7 دور در ثانیه می باشند و به خلق و خوی بستگی دارند. ریتمهای آلفا که دارای تناوب 8 تا 12دور در ثانیه می باشد و در اوقات تفکر، تامل آزاد  رخ داده و در صورت تمرکز حواس قطع می شوند. و بالاخره ریتمهای بتا با تناوب 13 تا 22 دور در ثانیه، ظاهرا منحصر به نواحی جلویی مغز، یعنی جایی که فعالیتهای پیچیده مغز رخ می دهد می باشند.

میدان مغناطیسی بدن و امواج مغزی در معرض خطر:
حتما تا به حال درباره خطرات گوشیهای موبایل یا زندگی در نزدیکی نیروگاه های برق چیزهایی شنیده اید.  بنابر تحقیقات پرفسورلای، امواج مغناطیسی خارجی که از نیروگاه های برق یا وسایل برقی مثل سشوارو ... ساتع می شود، به DNA سلولهای مغزی آسیب می رساند و قابلیت ترمیم را در آنها از بین می برد. میدانهای مغناطیسی خارجی علاوه بر آسیب به DNA مغز اثر منفی دیگری به بدن دارند. این میدانها باعث اختلال در میدان مغناطیسی طبیعی بدن می شوند.     همانطور که می دانید نزدیک به 70% از بدن ما را آب فرا گرفته است و مولکولهای آب به صورت دو قطبی هستند و زمانی که ما در معرض یک میدان مغناطیسی خارجی قرار می گیریم، این مولکولها در جهت آن میدان قرار می گیرند و این پدیده باعث می شود، نظم میدان مغناطیسی ما به هم بریزد.
علاوه بر عوامل خارجی یکسری عوامل داخلی نیز وجود دارند که باعث می شوند اختلال در میدان بدن ایجاد شود. مهمترین آنها بارهای الکتریکی هستند که هنگام شارش بار در عصب، در اطراف آن به وجود می آیند و به صورت الکتریسته ساکن در بافتهای بدن ذخیره می شوند و میدانی که در اطراف این بارها به وجود می آیند در میدان بدن ایجاد خلل می کنند. این بارها به خصوص در نقاطی که تراکم اعصاب بیشتر است ذخیره می شوند و به دلیل این که هم تراکم زیادی دارند و هم در نزدیکی عصبهای بیشتر و مهمتری قرار دارند، برای بدن به شدت مضر هستند. از جمله این نقاط ناحیه سر، دستها و قسمت مچ پا به پایین است.
در بین این سه قسمت، سر اهمیت ویژه ای دارد. چون بارهای ذخیره شده در آن علاوه بر ایجاد خلل در میدان مغناطیسی بدن، باعث اغتشاش در امواج مغزی نیز می شوند.
به ظاهر ما روزانه تنها دقایقی را در معرض میدان مغناطیسی هستیم. مثل موبایل، سشوار و... اما در طول دوران زندگی خود در معرض میدان مغناطیسی  بسیار قوی هستیم وآن میدان مغناطیسی زمین است.
نماز و میدان مغناطیسی:
آنگونه که از تصاویر به دست آمده از میدان مغناطیسی زمین پیداست، به طور شگفت انگیزی اگر انسان در هر نقطه ای از زمین رو به قبله بایستد، میدان مغناطیسی بدنش بر میدان مغناطیسی زمین منطبق می گردد و در مدتی که در نماز است میدان بدنش منظم می شود.
نماز وبارهای الکتریکی:
همان طور که قبلا اشاره شد، بارهای زائدی که در اثر تحریکات الکتریکی اعصاب به وجود می آیند هم شبیه میدان بدن بر امواج مغزی اثر سوء دارند. این اثرات در نواحی که اعصاب در آن تحرک بیشتری دارند، خطرات جدیتری ایجاد می کنند. و باید هر چه سریعتر از آن نواحی دور شوند.

      به طرز حیرت آوری می بینیم که این نواحی، دقیقا نواحی هستند که در وضو شسته می شوند( سر، دست، مچ پا به پایین) و بنابر تحقیقات صورت گرفته، بهترین راه دفع این بارهای زائد، استفاده از یک ماده رساناست. سریعترین و ارزانترین و بی ضررترین ماده برای این کار، آب است. جالب این جاست که آب هر چه خالص تر باشد، سریعتر بارهای ساکن را از بدن ما به اطراف گسیل می دهد و هیچ مایعی مثل آب خالصی که در وضو به انسانها سفارش شده این اثر را ندارد.
نماز و امواج مغزی:
با دفع بارهای زائد بدن در وضو، امواج مغزی در ایده آل ترین حالت قرار می گیرند. علاوه بر آن حالت تمرکزی که در هنگام نماز در انسان به وجود می آید، تشعشع امواج آنها را به اندازه قابل توجهی بالا می برد و توانایی مغز را در تولید این امواج بالا می برد.
تاثیر نماز بر بهداشت خواب
خواب از دو مرحله خواب عمیق و خواب REM تشکیل شده است که به طور یک در میان در طی شب حاصل می شوند.پس از آنکه حدود 45 دقیقه از خواب رفتن انسان گذشت، مرحله REM آغاز می شود و برای مدت کوتاهی ( حدود 10 تا 15 دقیقه ) ادامه می یابد.
در طول مرحله REM، به طرز اسرار آمیزی تمام عظلات اسکلتی بدن از کار می افتد و شخص کاملا بی حرکت می شود. و نوار مغزی شخص به جای حالت خواب، حالت بیداری کامل را نشان می دهد، طوری که در این حالت مغز از فعالیت بالایی برخوردار است.
در طی مرحله ی REM، درجه حرارت بدن و ضربان قلب به طور غیر منتظره ای بالا می رود و حرکات سریع در چشم های فرد دیده می شود که علت نامگذاری این مرحله نیز می باشد. ( مرحله حرکت سریع چشم Rapid Eye Movement ) اگر شخص را در این حالت بیدار کنیم، ادعا می کند که در حال دیدن خواب بوده. مرحله REM پس از 10 تا 15 دقیقه متوقف می شود و پس از آن در طول خواب و به طور دوره ای و منظم تکرار می شود. با این وجود کل دوران REM در طول یک خواب 8 ساعتی در اشخاص طبیعی، 90 دقیقه خواهد بود و قسمت اعظم آن در ساعات نزدیک به صبح به وقوع می پیوندد. امروزه دانش پزشکی به اثبات رسانده که یکی از علائم مهم در بیماری افسردگی، افزایش مدت خواب REM نسبت به میزان طبیعی است، طوری که شخص افسرده بیشتر از سایر اشخاص خواب می بیند. یعنی زمان بیشتری را در مرحله REM به سر می برد.
زمان نماز صبح که در قرآن تاکیید زیادی به آن شده است، به گونه ای قرار گرفته است که سبب کاهش قابل ملاحظه میزان خواب REM در اشخاص می شود. چون دقیقا در زمانی قرار گرفته است که خواب REM بیشتر اتفاق می افتد.
از پیامبر صلی الله علیه و سلم ثابت است که هرگاه چیزی ایشان را ناراحت می کرد به نماز پناه می برد. پیامبر بزرگوار ما در بسیاری از مناسبات این مطلب را مورد تاکید قرار داده اند که دوست داشتنی ترین کارها نزد خداوند به جا آوردن نماز در وقت آن است.
اوقات نماز:
اوقاتی که برای نمازهای یومیه تعیین شده از هنگام دمیدن فجر تا پنهان شدن شفق در وقت نماز عشاء، با عملیات حیاتی بدن هماهنگی کامل دارد و مانند سازمان دهنده ای برای زندگی انسان و عملیات فیزیولوژیک بدن عمل می کند.
وقت اذان صبح، هنگامی که آغاز دمیدن فجر است. ترشح کورتیزون در بدن افزایش می یابد و با بالا رفتن فشار خون، احساس سر زندگی و نشاط به انسان دست می دهد. این عمل باعث تسریع جریان گردش خون می شود و به فعالیت دستگاه عصبی و عضلانی کمک می کند.
اما هنگام نماز عشاء، بدن ماده میلاتوئین ترشح می کند که باعث سستی بدن و آمادگی برای خواب می شود. خداوند در این موقع نمازی را قرار داده تا شخص مومن نمازهای یومیه اش را با آن به پایان برساند و سپس به رختخواب رود.
از دیگر فوائد کشف شده درباره نماز آن است که این عبادت در پیشگیری از بیماری واریس موثر است. چرا که حرکاتی همانند رکوع و سجود که شخص مومن در نماز خود انجام می دهد، باعث تجدید جریان گردش خون و تنظیم دوباره فشار خون در تمامی اعضای بدن می شود.
تاثیر نماز بر تسکین دردهای مفصلی و کمر:
طبق تحقیق جدیدی که در ایالات متحده آمریکا صورت گرفته دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که به جا آوردن نماز به طریقه اسلامی که شامل رکوع، سجود و ایستادن است شیوه مفیدی برای تسکین دردهای مفصل و کمر به شمار می رود.
این دانشمندان تصریح کردند ادای نمازهای یومیه به بیماران روماتیسمی در نرمی مفاصل و کاهش گرفتگی آن کمک می کند و همچنین نماز برای کسانی که از خشکی ستون فقرات رنج می برند مفید است.
طی تحقیقی که در موسسه پژوهش های اسلامی آمریکا صورت گرفته، معلوم شد آرامش درونی که به وسیله نماز به انسان دست می دهد بر روی دستگاه دفاعی بدن تاثیر مستقیم دارد، به گونه ای که دوره درمان را به خصوص در بیماریهایی که دستگاه دفاعی به بافت های خود حمله می کند همانند التهاب های روماتیسمی و برخی بیماریهای پوستی و ... افزایش می بخشد.
نماز دستگاه دفاعی بدن را به فعالیت وا می دارد:
تحقیقات نشان داده دوره درمان بیمارانی که بر نماز مواظبت می کنند، سریع تر به پایان می رسد. چرا که ایمان، مثبت نگری، آسودگی درونی و روحی و آرامش این افراد، باعث فعال سازی دستگاه دفاعی می شود و مقاومت بدن را افزایش می بخشد.
دانشمندان به این نتیجه رسیدند که حرکات نماز درمانی طبیعی برای پیشگیری از برخی عوارض پیری مانند ساییدگی غضروف و خشکی مفاصل و همچنین برای کسانی که درمانشان به ورزش تکیه دارد به شمار می رود.

افراد مومن توانایی بیشتری در برابر بیماریهای مزمن از خود نشان می دهند:
طی تحقیقاتی غیر اسلامی، پژوهشگران آمریکایی اعلام کردند دین داری و التزام به تعالیم دینی تسکین دهنده دردهای مزمن به خصوص دردهایی که در نتیجه التهاب مفاصل به وجود می آیند، می باشد. تحقیقات ثابت نمود که افراد متدین با القای روحیه مثبت به خود از وضعیت خوبی برخوردار بوده و توانایی بیشتری نسبت به افراد غیر متدین در مقابله با بیماری از خود نشان می دهند.
این تحقیقات نشان داد کسانی که خواهان تقرب به سوی خداوند هستنداز وضعیت مزاجی بهتری نسببت به دیگر افراد برخوردارند. این افراد می توانند توجه جامعه را برای مواجهه و حل مشکلاتشان به خود جلب کنند.
نماز به تحمل درد کمک می کند:
دکتر فرانسیس جی سرپرست گروه پژوهشی اعلام کرد گروه به این نتیجه رسیده است که افرادی که با دین و ایمان به مقابله با دردها می پردازند، کمتر دچار دردهای مفصلی می شوند و از آنجایی که در جامعه از جایگاه خوبی بهره مندند از حالت روحی بهتری برخوردارند.
نماز باعث تقویت عضلات بدن می شود:
نماز یکی از بهترین ورزش ها به شمار می رود زیرا با نظامی بسیار دقیق در طول زندگی همواره همراه شخص است. این نماز سبب پیشگیری از بسیاری امراض مانند نرمی استخوان و بیماری های ناشی از کم تحرکی و گودی ستون فقرات می شود. پژوهش ها نشان داده محافظت بر نماز، بدن را سر زنده و با نشاط نگاه می دارد و فعالیت های داخلی بدن را تنظیم می کند.
رکوع و سجود باعث تقویت عضلات شکم، ساق و ران ها می شود همچنین از یبوست امعاء فتقی جلوگیری می کند و باعث تقلیل فشار خون بر مغز و پمپاژ خون به میزان لازم به تمامی اعضای بدن می شود.
نماز برای مادران باردار مفید است:
زنان باردار به وسیله نماز به تحرک عضله های بدن و جریان گردش خون کمک می کنند. همچنین سجده فشار و سنگینی ناشی از حاملگی را که بر پا وارد می شود کاهش می بخشد.حرکات نماز به مثابه تمرینات ورزشی به خصوص در هفته های آخر بارداری به شمار می رود. این ورزش اهمیت ویژه ای را در آسان تر شدن یک زایمان طبیعی داراست.
نماز به ثبات روحی کمک می کند:
نماز تاثیرات درونی زیادی در بر دارد و هنگامی که مومن نمازش را با خشوع کامل می کند در واقع قدرت تمرکز و تامل خود را تقویت می کند و این همان مهم ترین روش برای درمان فشارهای عصبی است. همچنین نماز درمانی موثر برای عصبانیت، عجله و تهور به حساب می آید. نماز به انسان می آموزد که چگونه در برابر خداوند؛ آرام، فروتن و سر به زیر باشد و نیز صبر و تواضع را به او تعلیم می دهد. به طور کلی این موارد بر کارکرد دستگاه عصبی، تنظیم ضربان و کارکرد قلب و پمپاژ خون تاثیر مثبت دارد.
نماز وسیله اتصال بنده به پروردگارش است. هنگامی که فرد، در برابر خداوند متعال قرار می گیرد، احساس ضعف و کوچکی به او دست می دهد که این احساس در چیره شدن بر درد، افسردگی، اضطراب، ترس و دیگر انفعالات روحی به فرد کمک می کند. زیرا به مجرد این که مومن یادآور شد که در برابر خدایی ایستاده که اگر در عبادتش مخلص باشد، هرگز او را رها نخواهد کرد و همواره همراه اوست و او را یاری می بخشد، تمام ناراحتی هایش را از یاد می برد.
به دلیل اهمیت وافر این فریضه است که با هیچ عذری نمی توان آن را ترک کرد و شخص موظف است نماز را ایستاده به جای آورد، اگر نتوانست نشسته و اگر باز هم نتوانست خوابیده و یا به هر صورتی که برایش ممکن بود نمازش را به جای آورد. تا جایی که حتی وقتی مومن در بستر مرگ است باز هم نمی تواند نماز را ترک کند، بلکه اصلا آیا چیزی زیباتر از این وجود دارد که مومن اعمالش را با رکعاتی که برای خدا به جای آورده خاتمه ببخشد؟ چه بسا اولین صفت مومن که در قرآن ذکر شده پس از ایمان به غیب، نماز است. خداوند متعال می فرماید: {‏ذَلِکَ الْکِتَابُ لَا رَیْبَ فِیهِ هُدًى لِلْمُتَّقِینَ‏* ‏الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَیُقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنْفِقُونَ‏} 3-2 بقره. یعنی: ‏ این کتاب هیچ گمانی در آن نیست و راهنمای پرهیزگاران است.* ‏آن کسانی که به دنیای نادیده باور می ‌دارند، و نماز را به گونه‌ ی شایسته می ‌خوانند، و از آن چه بهره‌ ی آنان ساخته‌ایم می ‌بخشند.
بیایید همراه هم به این پیام گوش نواز الهی گوش فرا دهیم، آن جا که خداوند می فرماید: {‏یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ‏} 153 بقرة. یعنی: ‏ ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از بردباری و نماز (در برابر حوادث سخت زندگی) کمک بگیرید (و بدانید که) خدا با بردباران است (و یار و یاور ایشان است).
هر گاه صبر و نماز در کنار یکدیگر قرار می گیرند، درمانی برای تمامی بیماری ها به شمار می روند. به خصوص هنگامی که مومن نمازش را با خشوع کامل به جای آورده و به امور مادی فکر نمی کند.
نماز برنامه ای برای مغز:
هنگامی که انسان با حضور قلب در برابر خداوند به نماز می ایستد و صحنه های بهشت، جهنم و سیمای رستاخیز را در ذهن خود به تصویر می کشد و معانی قرآن را مرور نموده و در آن به تدبر می پردازد و یا هرگاه به دعایی رسید، آن را تکرار می کند! این چنین نمازی تنها یک نماز نیست بلکه حقیقتا یک درمان به شمار می رود. چرا که مغز از خلال نماز با حجم زیادی از داده ها و دستوراتی رو به رو می شود که به منزله شارژ و برنامه ریزی مجدد مغز و نیز بازسازی و آماده سازی سلول های از کار افتاده می شود.  ‏
پژوهش های جدید علمی:
پژوهش گرانی که به موضوع درمانی نماز پرداخته اند می گویند، هر نوع نمازی اگر با خشوع و تامل همراه باشد تاثیر قابل توجهی در درمان بیماری ها خواهد داشت. در مقاله ای که نشریه «واشنگتن پست» به چاپ رسانده است. پژوهش گران تصریح کرده اند کسانی که بر نماز خود محافظت دارند و به آن پایبندند، بدون در نظر گرفتن نوع دیانتشان، از سلامتی بهتر و ثبات روحی بیشتری بهره مندند و کمتر از اضطرابات روحی رنج می برند.
پرداختن به عبادت و تفکر باعث کاهش هورمون های محرک و فشار خون می شود. همچنین علاوه بر انتشار هورمون های آرامش بخش میانگین ضربان قلب را نیز کاهش می بخشد.
برخی پژوهش گران تاکید می کنند پرداختن به نماز و عبادت در هر دینی که باشد باعث بهتر شدن کارکرد دستگاه دفاعی انسان می شود.
در تحقیقاتی که در دانشگاه کالیفرنیا بر روی انسان هایی از ادیان مختلف صورت گرفته بود مشخص شدانسان های دین دار کمتر در معرض خطر مرگ ناگهانی و بیماری های مزمن قرار دارند. در تحقیقات دیگری که در دانشگاه روچستر انجام شد نشان داد که بیشتر آمریکایی ها که آمارشان به 85% می رسد معتقدند نماز به درمان بیماری ها کمک می کند.
بعضی از محققین کشف کرده اند که دعا در تخفیف بیماری به بیماران کمک می کند، (راندولف برد) یکی از پزشکان سان فرانسیسکو برای 200 بیمار قلبی توصیه به دعا کرد و دریافت که حال این بیماران بهتر از بیمارانی است که بدون دعا رها شده اند. ویلیامز هریس پژوهش گر دیگری است که همین آزمایش را بر روی هزار بیمار قلبی انجام داد و مشاهده نمود کسانی که دوستانشان برایشان دعای بهبودی می کنند از وضعیت مطلوب تری نسبت به کسانی که بدون دعا رها شده اند برخوردارند.
درتحقیقی که در سال 1998 به وسیله راندولف برلد، دانشمند آمریکایی انجام شد، دانشمندان با مسائلی غیر منتظره ای مواجه شدند چرا که پزشک مذکور دریافت که دعا و نماز در بهبودی حال روحی و جسمی بیماران قلبی تاثیر مثبت دارد.
در پژوهش دیگری که مجله آمریکایی «قلب» در سال 2006 آن را منتشر کرد ذکر شده بود که نماز هیچ گونه تاثیری بر بیماران ندارد! اما باید توجه داشت که این پژوهش در مورد نماز شرک آلود است که با عبادت برای مسیح همراه می شود، در حالی که طبعا این مطلب جایز نیست.
چقدر دوست داشتم دانشمندان مسلمان نیز به تجربه های این چنینی در مورد دعا و نماز دست بزنند تا درستی این دین را برای تمام جهانیان به اثبات برسانند
نماز و خشوع:
قرآن بر اهمیت ویژه خشوع در محافظت بر نماز تاکید دارد چرا که مشاهده می شود بسیاری از افراد با وجود تلاش های مکرر موفق به پایبندی به نماز نمی شوند و در ادای آن تنبلی به خرج می دهند. به همین علت خداوند متعال می فرماید: {‏وَاسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّهَا لَکَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِینَ‏} 45 بقره. یعنی: و از شکیبائی (و واداشتن نفس بر آنچه دوست ندارد، از جمله روزه) و نماز یاری جویید، و نماز سخت دشوار و گران است مگر برای فروتنان (دوست دار طاعت و عبادت).
این جاست که جایگاه ویژه خشوع در نماز آشکار می گردد و به همین علت است که خداوند بین نماز و خشوع و عجیب تر از آن بین صبر و خشوع ارتباط برقرار نموده است. تجربه نشان داده است که تمرکز آستانه صبر، تحمل و رویارویی با شرایط دشوار را در انسان افزایش می دهد.
تعدادی از دانشمندان آمریکایی ‏آزمایش هایی (طبعا به روش خودشان) را بر روی افرادی که نماز می گذارند انجام دادند. آن ها دریافتند که نماز تاثیر به سزایی در درمان تشنج قلبی و ثبات کارکرد مغز دارد لذا قرآن هر دو درمان یعنی نماز و خشوع را در یک جا برای ما جمع کرده و می فرماید: {‏قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ‏* ‏الَّذِینَ هُمْ فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ‏} 2_1مومنون. یعنی: ‏مسلما مومنان پیروز و رستگارند. ‏ کسانی اند که در نمازشان خشوع و خضوع دارند.
اما در تحقیق جدیدی که مجله روانشناسی و سلامت (Psychology and Health) به چاپ رسانده تصریح شده زنانی که پیوسته در نماز حضور می یابند بیش از هم سالان خود عمر می کنند و خطر مرگ در این افراد 20% کاهش می یابد.
پژوهش گرانی از دانشکده پزشکی آلبرت انیشتین دانشگاه یشیوا تمامی ادیان را مورد بررسی قرار داده اند. آن ها زنانی را که به صورت منظم نماز می خواندند همراه در نظر گرفتن عواملی که موجب دست یابی آرامش می شود را مورد بررسی قرار دادند. این افراد دریافتند شعایر دینی که به شکل منظم و سازمان دهی شده انجام می شود، نوعی ارتباط اجتماعی در زندگی روزانه ایجاد می کند که نقش مهمی در تقویت صحت و سلامت جسمی دارد. طی تحقیقاتی معلوم شده است بانوانی که به طور منظم به نماز می پردازند، بیش از دیگران از نعمت زندگی بهره مند می شوند. الیزر شنال، استاد روانشناسی که بر این پروژه نظارت داشته می گوید: «حمایتی را که نماز از نمازگزار می کند نمی توان به شکل واضح توضیح داد. نماز فقط یک سری قوائد کلیشه ای همانند تقویت پیوند خانوادگی، انتخاب شیوه زندگی و یا جلوگیری از تدخین و مصرف مشروبات الکلی نیست، بلکه مساله ای در نماز وجود دارد که ما به درستی آن را درک نمی کنیم ولی چیزی که همیشه امکان آن وجود دارد این است که عواملی در این قضیه وجود داشته باشند که نتایج را توجیه کنند.
سجده ، مصونیت از بیماری
بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد سجده در نماز بسیاری از بیماری‌ها مثل سردرد ، گرفتگی‌های عضلانی، تورم گردن، خستگی، کم هوشی و بسیاری از بیماریهای جسمی و روحی را از بین می‌برد‌.
پژوهش‌های انجام شده نشان می‌دهد موجهای الکتریکی برای جسم انسان ضروری است. عجیب اینکه بهترین راه برای خالی کردن بارهای الکتریکی زمانی است که انسان رو به قبله و در حالت سجده باشد. رو کردن به سوی مکه مکرمه (قبله) ، بهترین حالت خالی شدن بارهای الکتریکی است ، زیرا سجده انسان را از بیماری مصون می‌دارد.
علاوه بر اجر و ثواب، صحت و یکی از لطف و کرامتهای خداوند به بندگانش این است که در ادای نماز ، سلامتی نیز می‌دهد.

بدین خاطر است که وقتی قلب انسان از حرکت می‌ایستد با چند شوک الکتریکی با اذن و اراده خداوند ، قلب دوباره به کار می‌افتد و زندگی مجدداً شروع می‌شود. اما هرگاه این بارهای الکتریکی در بدن زیاد شود برای بدن انسان مضر خواهد بود. بر انسان لازم است که این بارهای الکتریکی را از بدن خود خارج کند. انسان بارهای الکتریکی زائد را ، به خصوص در عصر حاضر که بدن وی در محاصره امواج مختلف الکتریکی و الکترومغناطیسی است، احساس می‎کند.
بهترین راه خالی کردن بدن از این بارهای الکتریکی خارج کردن آن بدور از داروها و آرامش بخشهای شیمیائی و عوارض جانبی آنهاست. سجده بارهای الکتریکی را از بدن خارج می‎کند. در این مطالعات به این نتیجه رسیده‌اند که انسان در حالت سجده ، در تماس با زمین تمام بار الکتریکی زائد بدنش خارج می‌شود. زیرا در سجده هفت عضو انسان با زمین در تماس مستقیم قرار می‌گیرد.
پیامبر(ص) نیز در مورد سجده فرموده‌اند: امر شده‎ام به سجده کردن بر هفت عضو ؛ پیشانی، دو دست، دوپا و دو زانو.
بارهای الکتریکی به آسانی از این هفت عضو به زمین دفع می‌شوند و بدین خاطر انسان از بیماریهایی همچون سردرد و گرفتگی عضلات رهایی می‎یابد.
تاثیر نماز بر آرامش عضلات
گروهی از نویسندگان مسلمان، کوشیده‌اند، در حرکات حین نماز اعم از قیام و قنوت و رکوع و سجود جنبه‌هایی از نرمش عضلانی و ورزش بدنی را بجویند و آن را با نرمش‌های متداول دیگر که منجر به استراحت و آمادگی عضلانی می‌شوند، مقایسه کنند. اما دیدگاه ما به آرامش عضلانی ناشی از نماز، از دریچه دیگری است.
دانش پزشکی امروزه، به اثبات رسانده است که اگر شخصی در ساعت حدود 10 شب بخوابد و حدود ساعت 5 صبح از خواب بیدار شود (یعنی حدود 7 ساعت خواب) در ساعت حدود 1 بامداد، در بدن او برخی مواد شیمیایی شبه مرفین که به عنوان گروهی اندورفین‌ها و آنگفالین‌ها نامگذاری شده‌اند، ترشح می‌شوند که این مواد اثر مستقیم بر روی قسمتهای مختلف بدن از جمله عضلات اسکلتی دارند و منجر به راحتی و ریلکس شدن عضلات، در طول روز آینده برای فرد می‌شوند .
اما چنانچه شخص در ساعت حدود 12 شب بخوابد و صبح روز بعد ساعت 10 صبح از خواب برخیزد (یعنی حدود 10 ساعت خواب) اندروفین‌ها و آنکفالین‌ها برخلاف حالت گذشته افزایش ترشح کافی پیدا نمی‌کنند و در نتیجه این امر، سبب می‌شود با این که این شخص حدود 3 ساعت بیشتر از شخص قبلی خوابیده است، از آرامش و استراحت عضلانی به اندازه کافی بهره‌مند نشود.
و درست به همین علت است که هر چه خواب انسان بیشتر ادامه پیدا کند و مثلاً تا ساعت 10 صبح طول بکشد، احساس خستگی و کوفتگی عضلانی پس از آن بیشتر خواهد بود .

و اما فریضه نماز با اثر درخشان و بی‌نظیری که در ایجاد بهداشت خواب دارد ، در این مورد نیز نقش بسیار موثری ایفا می‌کند. چرا که نماز صبح ضمن ایجاد الزام و وجوب برای سحرخیزی، انسان را خود به خود به سوی یک آرامش عضلانی ناشی از مواد شیمیایی درون‌زا ، سوق می‌دهد.
بزرگان عرصه علم و اندیشه مانند استاد شهید مرتضی مطهری (ره) نیز برنامه زندگی خود را بر مبنای خوابیدن در ساعت حدود 10 شب و برخاستن از خواب، حدود نیم ساعت قبل از اذان تنظیم کرده بودند ، تا از مواهب خدادادی و بی حد و حصر نماز، حداکثر فیض و بهره را ببرند
فواید پزشکی نماز    درمان افسردگی
افسردگى
(depression) حالتى احساسى است که مشخصهاش اندوه، بىاحساسى (apathy) ،بدبینى (pessimism) و احساس تنهایى است. این بیمارى که امروزه از شیوع بالایى در میان مراجعه کنندگان به کلینیکهاى روانپزشکى برخوردار است، داراى تظاهرات متنوع و زیادى بوده که از مهمترین آنها مىتوان به اختلالات خواب اشاره نمود. تحقیقات نشان مىدهد 75 درصد از بیماران افسرده مشکلى در خواب (چه به صورت بى خوابى و چه پرخوابى) دارند و همچنین علایم این بیماران در هنگام صبح تشدید مىشود. نکته جالب و قابل توجه و مورد بحث ما این است که در این بیماران چگالى (rem حرکت سریع چشم) در نیمه اول خواب و همچنین کل زمان rem افزایش یافته و فاصله میان به خواب رفتن تا شروع اولین دوره rem یعنى ( latency - rem) کم شده و مرحله 4 خواب نیز کاهش مىیابد. (1)پس به عبارت سادهتر مىتوان گفت، افراد افسرده زمان بیشترى را در مرحله خواب rem به سر مىبرند. یعنى به میزان بیشترى نسبت به سایرین خواب مىبینند
یک روش درمانى جدید براى بیماران افسرده، بیدار نگه داشتن آنها براى کاهش میزان rem است، که بهترین شکل آن نماز صبح است. (2) زمان نماز صبح که مورد تاکید قرآن و همچنین بسیارى از روایات بوده، سبب کاهش قابل توجه میزان خواب rem در اشخاص مىشود. زیرا شخص نمازگزار که خود را ملزم به اقامه نماز صبح مىداند و باید صبحگاه بیدار شود، پس در حقیقت جلوى ورود به مرحله قابل توجهى از rem را مىگیرد.از این جهت بیدارى صبحگاهى براى نماز خود به تنهایى مىتواند یک عامل مهم بدون عارضه در پیشگیرى از افسردگى مطرح باشد که بر تمام روش‌هاى درمانى دارویى و غیر دارویى ارجح است، چرا که پیشگیرى بر درمان مقدم است .حال ببینیم، این موضوع چه ارتباطى با نماز صبح دارد، یعنى نماز صبح چه اثر درمانى مىتواند در این بیماران داشته باشد؟ به طور متوسط 20 - 15 دقیقه طول مىکشد تا یک فرد معمولى به خواب رود. پس در عرض 45 دقیقه وارد مراحل 3 و 4 خواب شده که این مراحل عمیقترین مراحل خواباند. یعنى بیشترین تحریک براى بیدار کردن فرد در این مراحل لازم است. حدود 45 دقیقه پس از مرحله 4 است که نخستین دوره حرکات سریع چشم (rem) فرا مىرسد. هر چه از شب مىگذرد، دورههاى rem طولانىتر و مراحل 3 و 4 کوتاهتر مىشود. بنابراین در اواخر شب، خواب شخص سبکتر شده و رؤیاى بیشترى مىبیند (یعنى خواب rem اش بیشتر مىشود). پس قسمت اعظم خواب rem در ساعات نزدیک صبح به وقوع مىپیوندد. و از طرفى دیدیم که یکى از مشکلات مهم بیماران افسرده، افزایش یافتن طول خواب rem و خواب دیدن زیاد است. از این جهت یک مبناى مهم در تولید داروهاى ضد افسردگى ایجاد داروهایى است که کاهش دهنده مرحله rem خواب باشند (از جمله داروهاى ضد افسردگى سه حلقهاى).
لازم به ذکر است آثار روحى و روانى ایمان به خدا و اقامه نماز بسیار زیاد است و نکات علمى بسیار شگرفى در اسرار سحر که مورد تاکید فراوان اسلام نیز بوده، نهفته است که انسان با دانستن آنها از تمام وجود زمزمه مىکند
علاوه بر این یک روش درمانى جدید براى بیماران افسرده، بیدار نگه داشتن آنها براى کاهش میزان rem است، که بهترین شکل آن نماز صبح است. (2) زمان نماز صبح که مورد تاکید قرآن و همچنین بسیارى از روایات بوده، سبب کاهش قابل توجه میزان خواب rem در اشخاص مىشود. زیرا شخص نمازگزار که خود را ملزم به اقامه نماز صبح مىداند و باید صبحگاه بیدار شود، پس در حقیقت جلوى ورود به مرحله قابل توجهى از rem را مىگیرد. از این جهت بیدارى صبحگاهى براى نماز خود به تنهایى مىتواند یک عامل مهم بدون عارضه در پیشگیرى از افسردگى مطرح باشد که بر تمام روش‌هاى درمانى دارویى و غیر دارویى ارجح است، چرا که پیشگیرى بر درمان مقدم است . لازم به ذکر است آثار روحى و روانى ایمان به خدا و اقامه نماز بسیار زیاد است و نکات علمى بسیار شگرفى در اسرار سحر که مورد تاکید فراوان اسلام نیز بوده، نهفته است که انسان با دانستن آنها از تمام وجود زمزمه مىکند؛" اقم الصلوة لدلوک الشمس الى غسق الیل و قرءان الفجر ان قرءان الفجر کان مشهودا" (3) ؛ نماز را از زوال آفتاب تا نهایت تاریکى شب برپا دار و (نیز) نماز صبح را، زیرا نماز صبح همواره (مقرون با) حضور (فرشتگان) است
"سکته قلبی" شایع ترین علت مرگ و میر در ایالات متحده آمریکا و سایر ممالک صنعتی است. این شیوع بالا در کشور ما نیز صدق می کند.
به علاوه سکته مغزی که به عللی تقریبا مشابه سکته قلبی ایجاد می شود، نیز عامل مهمی در مرگ و بروز ضایعات متعدد روانی و جسمی، در ممالک مختلف به حساب می آید
هر چند که عوامل متعدد و گوناگونی، به عنوان علل ایجاد کننده" سکته " شناسایی شده اند، اما در این میان تاثیر روان بر ایجاد هر کدام از آن علل، منجر به این شده است که امروزه سکته ها را به عنوان قسمتی از اختلالات روانی تنی (بیماری هایی که بر اثر تاثیر روان بر جسم ایجاد می شوند) بشناسیم
مطالعات
" فلاندر زانبار" در سال 1936 و مطالعات تکمیلی پزشکان دیگر در سال های بعد تا کنون، این فرضیه را مسلم کرده است که بین نوع شخصیت افراد و بروز سکته قلبی و مغزی در آنها رابطه تنگاتنگی وجود دارد
به علاوه این نکته مشخص است که استرس های مداوم و طولانی با ایجاد شرایط خاص، در رگ های خون دهنده به قلب و مغز، زمینه را برای بروز سکته در این اعضاء مساعد می سازد
. در این باره، بسیاری از مؤلفین گزارش داده اند که در موارد بسیار زیادی، فشارهای شدید حرفه ای، نگرانی های خانوادگی یا مالی، افسردگی و خستگی قبل از بروز سکته ی قلبی وجود داشته است
این مولفین نشان داده اند که سطح کلسترول در خون افرادی که تحت فشار فکری هستند، بالا می رود و احتمال تشکیل لخته های خونی در رگ های قلب را که منجر به بروز سکته می شود، افزایش می دهد
متخصصین دیگر نیز یکی از مهم ترین عوامل منجر به سکته مغزی را، تنش های هیجانی که در پاسخ به گرفتاری ها، کشمکش های روانی و استرس ها به وجود می آید، ذکر نموده اند
بر این اساس حتی برای درمان مبتلایان به سکته که جان سالم به در می برند، علاوه بر درمان های طبی مختلف، استفاده از داروهای روان پزشکی و حتی روان درمانی و رفتار درمانی نیز، توصیه می شود
توجه به این نکته مهم است که هر عاملی که سبب تخفیف استرس ها و ایجاد امنیت روانی در شخص گردد و هر عاملی که بتواند در برقرار کردن شخصیت متعادل در افراد موثر واقع شود، می تواند تاثیر چشمگیری بر کاهش میزان سکته های قلبی و مغزی بگذارد
" نماز" با ایجاد ثبات در شخصیت و ایمنی بخشی در مقابل استرس ها، خطر ابتلا به سکته های مغزی و قلبی را به شدت کاهش می دهد
ما در مطالب مختلف این مجموعه نوشتار، از احساس امنیت روانی، که بر اثر نماز برای انسان حاصل می گردد و نقش حفاظتی که نماز در مقابل اضطراب ها و استرس های حاد و مزمن زندگی ایفا می کند، سخن گفته ایم و خواهیم گفت
. به علاوه طی مطالب بعدی راجع به تاثیر نماز بر اختلالات شخصیت و نحوه ای که نماز از آن طریق شخصیتی باثبات و متعادل ایجاد می کند، به بحث مختصری خواهیم پرداخت
با توجه به مجموعه مباحث مذکور و با توجه به این که دانستیم در بروز سکته های قلبی و مغزی، علاوه بر نوع شخصیت افراد، استرس های حاد و مزمن زندگی نیز نقش موثری دارند، می توانیم به این نکته درخشان دست یابیم که
" نماز" با ایجاد ثبات در شخصیت و ایمنی بخشی در مقابل استرس ها، خطر ابتلا به سکته های مغزی و قلبی را به شدت کاهش می دهد
مقارنت اوقات نماز با سه وعده معمول غذایی (صبحانه و نهار و شام) یا حتی وعده های غذا هنگام روزه داری (سحر و افطار) سبب می شود که شخص نماز گزار، موقع انجام وضو خود به خود به شستشوی دست ها بپردازد و هر گونه عامل بیماری زای عفونی را از دست های خویش بزداید و ...
"اضطراب" بیماری شایع قرن اتم و کهکشان است.
پیشرفت سریع و پیچیده تمدن و در عین حال بی توجهی به ارزش های مذهبی و خانوادگی هر روز بیش از پیش برای افراد و اجتماع اضطراب های جدید به وجود می آورد. از نظر روان پزشکان، اضطراب با یک احساس منتشر و مبهم دلواپسی که اغلب ناخوشایند و بدون دلیل استمشخص می شود که معمولا با یک یا چند مشکل جسمی همراه می گردد. از جمله شخص ممکن است علامت های جسمی چون احساس تپش قلب، تنگی نفس و درد قفسه سینه، خالی شدن سردل، تعریق، سردرد، تکرر ادرار، اسهال، گزگز دست و پاها، لرزش و… را نیز به همراه داشته باشد.
اضطراب، گاهی به شکل طبیعی در اشخاص سالم بروز می کند و گاهی به صورت بیمارگونه و دائمی در می آید که نیاز به درمان و مراقبت پزشکی دارد. با اینکه دلایل علمی گوناگونی از دیدگاه های مختلف به عنوان دلایل بروز اضطراب و تشدید آن ارائه شده است اما همچنان دور شدن از ایمان مذهبی، به عنوان یک عامل مهم در بروز اضطراب نقش غیرقابل انکاری داردو به این ترتیب نقش پیشگیری کننده و حتی درمانگر مذهب درمورد اضطراب قابل بررسی است. آرامش حاکم بر روح و روان و در نتیجه آن سلامت جسم اشخاص مذهبی، در مقایسه با آشفتگی روانی و جسمی و اضطراب لامذهب ها از دیر باز مورد توجه پزشکان بوده است.
به این ترتیب در بعد پیشگیری از اضطراب و برای آرامشدائمی جسم و روان، "نماز" نقش خارق العاده ای را ایفا می کنددر مورد اضطراب، بد نیست به این نکته اشاره کنیم که شخص نمازگزار با ایمان به قدرت لایتناهی پروردگاری کهدر مقابلش کرنش می کند، خود را در مقابل هر عاملیکه قصد به خطر انداختن و ترساندن (و در نتیجه مضطرب ساختن) او را داشته باشد ایمن می یابد و ضمن تکرار باور اعتقادی خود طی نمازهای پنجگانه یومیه این ایمنی همه جانبه را، به روان خود تلقین می کند و سرانجام آرامش عمیق را در وجود خود ملکه می سازد.در راستای این موضوع تحقیقات علمی در برخی کشورهای مسلمان نشان می دهد که بیماران مضطربی که در کنار درمان های رایج ضد اضطراب، به خواندن نماز و قرآن و حتی احادیث نبوی مشغول شده اند، از بهبودی بالاتری نسبت به سایرین برخوردار بوده اند.
تاثیر نماز بر عفونت کلیه و مجاری ادراری
سلامت دستگاه ادراری انسان ، بخصوص “ کلیه ها تاثیر بی نهایت مهمی در ادامه حیات انسان دارد و بیماری کلیوی از دردناکترین و پر مخاطره ترین ، گرفتاریهای جسمی است .    
در این میان عفونت دستگاه ادراری که یکی از شایعترین علل مراجعه بیماران به مطب پزشکان می باشد علاوه بر آن که خود بخود و به تنهایی بیماری آزار دهنده ای است گاهی سبب بروز بیماریهای دیگر نیز در بدن انسان می شود .    
بعنوان مثال برخی عفونتهای دستگاه ادراری می توانند گاهی باعث نارسا شدن و از کارافتادگی کلیه شوند یا عفونت کلیوی در خون و در نتیجه در تمام بدن پخش شود یا برخی عفونتها ممکن است به ایجاد سنگ کلیه در بیماران منتهی شوند (1) که همه اینها نشانه اهمیت موضوع است.      ادرار پس از آن توسط دو کلیه انسان تولید شد ، توسط دو لوله موسوم به “ حالب  ” که کلیه ها را به مثابه وصل می کنند . به مثابه تخلیه می شود تا بدان وسیله از بدن دفع گردد .                               
حال چنانچه مثانه به موقع از ادرار خالی نشود ، ادرار از مثانه به حالبها و حتی کلیه باز می گردد و همین “ برگشت ادرار از مثانه به حالبها ، سبب ایجاد استعداد در فرد برای ابتلا به عفونت کلیه می شود” (2) و به این ترتیب کسانی که در شبانه روز ، بنا به هر علتی بندرت ادرار می کنند به طور جدی در معرض خطر هستند .     
اما در رسایل فقهی توضیح المسایل ، یکی از مبطلات وضو و نماز ، خروج بول و غائط و ریح ، از بدن انسان درج شده است و این موضوع سبب می شود که شخص نمازگزار و احیانا “ دائم الوضو ، برای پرهیز از ابطال عبادتش بطور معمول و برحسب عادت ، قبل از وضو ، به تخلیه ادرار بپردازد .( تعبیه بیت الخلاء در مجاورت وضو خانه مساجد در واقع به منظور پاسخ به این عادت پسندیده و سلامتی بخش صورت می گیرد ).    
به این ترتیب حداقل سه بار ، دفع ادرار از بدن ، در زمانهایی به فواصل مناسب نسبت به یکدیگر ، و در حدی که برای یک انسان طبیعی لازم است ، فرد را در مقابل ابتلاء به عفونتهای کلیه و دستگاه ادراری مصون می سازد و می تواند بعنوان نکته ای مهم پیرامون نماز مورد توجه قرار گیرد.
خداوند دانا و توانا در قرآن کریم می‌فرماید: «ما آنچه از قرآن فرو فرستادیم شفا و رحمت الهی برای اهل ایمان است.»(1) و یکی از رحمت‌های بی‌کران الهی که به وسیله قرآن برای شفای مؤمنین آورده شده دستور برگزاری نماز می‌باشد.
شفایی که در نماز وجود دارد همان آثار بهداشتی و درمانی مترتب بر نماز و مقدمات آن می‌باشد. نکته بسیار مهمی که لازم است در همین ابتدا به آن توجه نمود اینکه این مطالب به عنوان برخی از آثار جانبی و فواید نیکوی نماز و طهارت – که در بعضی اوقات مورد غفلت واقع شده یادآوری می‌گردد و نباید اعمال عبادی را به خاطر این فواید انجام داد که موجب بطلان آن عمل خواهد بود.
در معنی اخلاص در نیت گفته شده که باید اعمال عبادی را به قصد قربت انجام داد پس اگر کسی غسل و وضو را برای خنک شدن(2) و یا بهره‌مندی از فواید بهداشتی آن انجام دهد و یا قیام و رکوع و سجده را برای ورزش و نرمش و یا در کنار فواید دیگر به جای آورد، نماز شرک آلود خوانده و نماز باطلش هیچ اثر مادی ومعنوی برای او در بر نخواهد داشت.
نماز به عنوان سکوی پروازبه عالم ملکوت یگانه عملی است که تمامی معانی که لغت شناسان درموردآن بیان کرده اند برآن منطبق می باشد زیرا که این عمل نوع خاصی از خدمت و پرستش است که طهارت ظاهری و باطنی شرط صحت آن قرارداده شده و درآن دعاهاو جملات با مضمونی وجودداردکه این فریضه را به عنوان بارانی از الطاف الهی و رحمت بی منتهای اومعرفی می کند لکن حقیقت آن اقامه و به پاداشت این واجب مهم می باشد و اقامه یعنی حق و حدودنمازرا محافظت نمودن و به برپایی آن درتمام شرایط و همه افراداهتمام دادن است .
پژوهندگان دانش و سوداگران علم و تحقیق که درفکر دستیابی به قله بلند انسانیت و سعادت هستند با اندکی تأمل به این نکته متوجه می شوند که «تفکر»و «پرستش آگاهانه» از برترین امتیازات انسان و فصل افتراق ما و حیوانات می باشد،گرچه که موجودات نیز از نوعی درک و شعور در زمینه عبادت و نماز برخوردارند ولی ازنوع آگاهانه و با معرفت نمی باشد، زیرا نماز به عنوان زیباترین الگوی پرستش،فرآیند اندیشه و تجسم پرستش اندیشمندانه است،اندیشه درموردآغازهستی و هستی بخش و رابطه او با انسان و تفکر درواپسین راه پیمایش جاده عبودیت و راهبر و دستگیر عالم و نشئه دیگر.
هرعبادت واطاعتی که انسانها برحسب تکلیف به جای می آورند،با نظر به استغنای ذات اقدس باری تعالی،نمی تواند کمترین سودو خیری را متوجه ذات ربوبیت گرداند و نهایت سود و زیان به خودفرد برمی گردد، نمازبه عنوان سفره ای گسترده،فقیران و سوداگران را که به جز باریابی به درگاه بزرگان چاره ای ندارند را به خود فرامی خواند و اذن حضور در محضر خداوند عظیم رابه آنها می دهد لذا این اذن،باید بادرک صحیح از مقام ربوبی و همچنین گشودن زاویه جدیدی در نگرش به نماز به عنوان محبوب باری تعالی و یگانه راه وصول به خالق مقتدرمی باشد تا جایی که حتی جنگ و جهاد فی سبیل الله در جبهه جهادا صغرکه بالاترازآن خیری نیست نیزدرراه احیاوبرپایی این فریضه می باشد لذانماز از دعاها و وصیتهای پیامبران الهی-علیه السلام-که سالکان واقعی این طریقت بوده اند و درسیره معصومین-علیهم السلام-که خودبه عنوان انسانهای کامل و حجتهای الهی واسطه فیض آسمانها و زمین می باشد وجودداشته واز درجه اهتمام و ارزش والایی برخورداراست.
بدون شک،انسان برای گریز از توحش و راهیابی به زندگی انسانی و خدایی و حیات طیبه و تخلق به اخلاق کریمه و دوری ازرذایل اخلاقی و رهایی از یأس و افسردگی به یک عامل مهارکننده نیازمند است که روح و روان اورا در کنترل و تسخیر خودقراردهد و پرهیز از انحراف و جنایت را به او الزام و روح تعاون و نوع دوستی،اخلاص و عاطفه و محبت و شکررا بروی الهام نماید و به هنگامی که پژمرده و افسرده می گردداورا طراوت بخشد که دراین پژوهش دریافتیم که این موهبت الهی جز نماز،چیز دیگری نیست و قطع نظر از منافع و آثارفراوان معنوی و تربیتی و روانی آن،طبیبی خانگی وفردی است که همچون آب زلال و تصفیه شده،هوای پاک و غذای سالم رابه روح و جسم او واردکرده و عنصرهای موذی جسمی رااز فضای تن اوبیرون کرده و بیماریهای صعب العلاجش را درمان می نمایدوورزشی روحی و جسمی برای تمامی لحظه های زندگی در هرسنی برای او می باشد.
تحقیقات نشان داده است، پائین آمدن سر به هنگام سجده منجر به جمع شدن خون در رگهای مغز می‌شود و هنگامی که سر به صورت ناگهانی به طرف بالا می‌رود، فشار داخل رگها کاهش می‌یابد و این حرکت در هر رکعت نماز شش بار در خلال رکوع و سجود تکرار می‌شود یعنی 102 بار در شبانه روز و این در حالی است که انسان فقط نمازهای واجب را به جا آورد.
حال اگر شخص نمازگزار، نمازهای نافله را نیز به جا آورد، این رقم به 312 بار در شبانه روز و 9360 بار در ماه می‌رسد که در هر حرکتی رگهای خونی منقبض و منبسط شده و بر نرمی و قدرت جداره و عضلات آن افزوده می‌شود.
علاوه بر این آرامش روحی و صفای ذهنی حاصل از نماز موجب می‌شود مغز به شکل مطلوبتر و بهتری به فعالیت خود ادامه داده و تفکر به نحو احسن صورت پذیرد
بزرگترین متخصصان و پزشکان عالی مقام بین المللی بر این باورند که حرکات نماز یعنی خم و راست شدن ملایم در سجود و رکوع می‌تواند یکی از راههای مهم درمان بیماریهای «دیسکوپاتی» یا دیسک ناحیه کمر باشد.
همچنین نماز درمان ساده‌ای برای بیماران مبتلا به جابه جایی غضروفهای ستون فقرات است با این توضیح که غضروف داخلی مفاصل(66) در بین دیسکهای ستون فقرات فاقد عروق می‌باشد و تغذیه آنها به طور مختصر توسط مایع موجود داخل مفصل امکان‌پذیر است که در اثر حرکات مفاصل، این مایع ترشح می‌شود، چنانچه مفصل یا مهره‌ای در طول روز حرکت مناسب نداشته باشد به مرور زمان مبتلا به «آرتروز»(67) می‌گردند، در کارهای روزمره در بعضی مفاصل به خصوص مفاصل کوچک و بعضی از مفاصل بین مهره‌ای ستون فقرات امکان تحرک کافی ندارد، حرکات منظم در حال رکوع، قعود و قیام در نماز این امکان را فراهم می‌سازد تا در شبانه روز 17 بار تمامی مفاصل بدن با نظم خاصی به حرکت درآیند و از آرتروز و بیماریهای مفاصل پیشگیری شود(68).
علاوه بر آن، رکوع و سجود نماز، عضلات پشت را تقویت و حرکات ستون فقرات پشت را نرم ساخته و امراض عصبی و عضلانی را آرامش می‌بخشد(69) به خصوص اگر نماز از سن نوجوانی به پا داشته شود نیرو و استحکامی در برابر بیماریهایی که در نتیجه ضعف عضلات مجاور ستون فقرات عارض می‌شود، به فرد می بخشد .
اخیراً بعضی از دانشمندان برای تقویت عضلات تمرین‌هایی معین کرده‌اند که برخی از آنها شبیه به حرکات نماز است(70) و نکته مهم دیگر آنکه جراحان و متخصصان ارتوپدی در کشورهای اسلامی مشاهده کرده‌اند که بهبودی زخم عمل جراحی و شکستگی استخوان‌ها در افراد نمازگزار سریعتر از دیگران است.(71)
تاثیر نماز بر بیماریهای پوست
در ادامه وضو ، فرمان الهی بر مسح سر و پا قرار گرفته است . هر چند می توان در بعد نمادین و از دیدگاه زیبایی شناسی ، مسح سر و پا در پایان وضو را سمبلی جسم ، از سر تا پا و از فرق تا قدم به حساب آورد و به عنوان عاملی در یاد آوری پیوسته مسلمانان مبنی بر نظافت تمام بدن تلقی کرد ، اما در باره بیماریها نیز می توان به نکاتی چند توجه نمود .    
پاها و سر انسان بر خلاف دست و صورت ، از اعضایی هستند که در بخش قابل توجهی از شبانه روز پوشانیده هستند ، تا حدی که حتی خود نیز معمولا توجه کمی به آنها دارند .   
اما امروزه دانش بشر ، گروهی از بیماریها را می شناسد که شروع تظاهرات این بیماریها از پوست سر و پاها است . بعنوان مثال برخی بیماریهای قارچی پوست از حد فاصل میان شصت و دیگر انگشتان پا آغاز می گردد که اتفاقا درست محل این ناحیه مسح واجب دارد و به همین ترتیب مسح سر نیز می تواند توجه انسان را به آلودگی یا ضایعه عفونی در مو و پوست سر توجه دهد و در نتیجه انسان را برای رفع آن به اقدام   وادارد .     
در ضمن وجوب مسح سر و پا فرصتی است برای برداشته شدن پوشش پا و سر و در معرض هوا و اکسیژن قرار گرفتن این اعضاء که علاوه بر شادابی پوست ، به نوبه خود مانع رشد ارگانیزم های بی هوازی در منافذ پوست خواهد شد .     
البته لازم به توجه است که بسیاری از بیماریهای پوست ( بویژه  عفونتها ) بوسیله غسل های متعدد اعم از واجب و مستحب که شخص نمازگزار در طول زندگی خود به جا می آورد ، قابل پیشگیری هستند که برای پرهیز از اطالة کلام تنها به همین اشاره بسنده می کنیم.

نویسنده: دکتر مهدی سلیمانی راد مسئول اورژانس بیمارستان تامین اجتماعی امام رضا علیه السلام
 

نسخه چاپی نسخه XML فایل خبر ارسال به دوستان
کلید واژه
 
سروش سراسری - سایت اصلی آپارات سراسری - سایت اصلی
زمان انتشار: ۱۳۹۳ دوشنبه ۷ مهر ساعت 08:04 | تعداد بازدید: 1112 | کد مطلب: 8175
ارسال نظر
نام:
captcha
کد امنیتی:
پست الکترونیک:
نظر: 100

مشاهده دیدگاه بینندگان



چند رسانه ای
عکس
فیلم
طرح و پوستر
کاریکاتور
صوت
 
  • گزارش تصویری: دیدار با رییس مجلس شورای اسلامی ونمایندگان مجلس/عیادت فرماندار از بیماران بیمارستان امام رضا (ع)/بازدید از کارخانجات/نشست مشترک با تشکل های کارگری وبازنشستگان ومراکز طرف قرارداد به مناسبت هفته تامین اجتماعی 23/4/97
  • گزارش تصویری:نشست خبری به مناسبت هفته تامین اجتماعی/19 تیرماه 97
  • خشنودی مردم از خدمت رسانی تامین اجتماعی قم
  • همایش پیاده روی خانوادگی به مناسبت دهه فجر
  • تشکل های کارگری از بیماران بیمارستان تامین اجتماعی قم عیادت نمودند
  • گرامیداشت سالروز ولادت حضرت زینب (س) و روز پرستار
  • مقاله
  • متقاضیان شرکت در شانزدهمین دوره مقدماتی مسابقات قرآن کارکنان تامین اجتماعی
  • پذیرش تلفنی
  • اجرای جدید " صوت ربنا " توسط سلیم مؤذن زاده اردبیلی
  • طرح فرهنگی :خوشرویی ،خوشگویی وخوشخویی برگزار می شود

آرشیو

آرشیو

آرشیو

آرشیو

آرشیو

Page Generated in 5/4649 sec